Στα Κύθηρα σήμερα. Στο ξέμακρο νησί του Εφτανησιακού συμπλέγματος.
Για να γνωρίσουμε ένα υπέροχο χωριό. Ένα χωριό ιστορικό, γραφικό, με παραδοσιακή αρχιτεκτονική και υπέροχους κατοίκους. Τον Μυλοπόταμο.
Τα Κύθηρα, το πιό απομακρυσμένο νησί απο το Εφτανησιακό συγκρότημα, μπορεί να πει κανείς ότι στέκει αγέρωχο, εκεί καταμεσίς στη θάλασσα και σχεδόν πάνω στο αντάμωμα του Ιονίου με το Μυρτώο πέλαγος. Πανέμορφο νησί και πως να ξεχώριζε από τ’ αδέλφια του; Πνιγμένο στο πράσινο αλλά κι’ αγκαλιασμένο με τους θρύλους και τις παραδόσεις. Με πάρα πολλά χωριά αραδιασμένα σε βουνοκορφές και σε πλαγιές. Κι’ ανάμεσά τους να ξεχωρίζει ο Μυλοπόταμος. Ένα χωριό παραδοσιακό, ίσως το πιό όμορφο χωριό του νησιού με ιστορία, χρώμα και φυσικό κάλος. ‘Ενα χωριό που σε ταξιδεύει πίσω στο χρόνο. Είναι χτισμένο σε μια από τις πιό όμορφες περιοχές των Κυθήρων, κυριολεκτικά κρυμένο σε μια δασώδη κοιλάδα και πλαισιωμένο από μιά αρμονία όλων των στοιχείων της φύσης που θα μπορούσε να προσφέρει ένας τόπος.Ο Μυλοπόταμος αποτελείται από τις γειτονιές, Άγιος Σώστης, Αραίοι, Πίσω Πηγάδι, Ρίζα και Κάτω Χώρα, έναν παληό, ερειπωμένο ενετικό οικισμό

Το ενετικό κάστρο
όπου δεσπόζει το Βενετσιάνικο κάστρο με το λιοντάρι του Αγίου Μάρκου. Σήμα της Βενετσιάνικης κυριαρχίας.

Το λιοντάρι του Αγίου Μάρκου
Είναι ένα χωριό με κύριο χαρακτηριστικό του την παραδοσιακή αρχιτεκτονική. Τα δείγματα αυτής της αρχιτεκτονικής μπορεί να θαυμάσει κανείς στο συγκρότημα των σπιτιών που βρίσκονται στην κεντρική πλατεία του χωριού.
Τα νερά ξεκινούν μέσα από το χωριό και άλλες πηγές και στη διαδρομή τους σχηματίζουν αρκετούς καταρράχτες ενώ εικοσιτρείς νερόμυλοι είναι διάσπαρτοι σε όλο το μήκος τους και αποτελούν ένα από τα πολλά αξιοθέατα του χωριού.
Εκτός από την υπέροχη φύση, ο Μυλοπόταμος διαθέτει πάρα πολλά αξιοθέατα, βυζαντινούς ναούς και θρησκευτικά μνημαία. Το Καμάρι με τις μεγαλύτερες «πλύστρες», τις γούρνες που παλιά οι νοικοκυρές έπλεναν τα ρούχα, ο καταρράκτης Νεράϊδα, οι Μύλοι, το Σπήλαιο της Αγιάς Σοφιάς , είναι μόνο μερικές από τις δημιουργίες της φύσης και του ανθρώπου, που μπορεί να θαυμάσει κανείς.
Η Μονή της Παναγίας της Ορφανής, εκεί που είναι χτισμένη προσφέρει μια υπέροχη θέα προς το Ιόνιο.Στην Κάτω Χώρα, το ερειπωμένο βυζαντινό Κάστρο είναι χτισμένο πάνω στην προέκταση ενός βράχου. Μικρό σε μέγεθος το Κάστρο το χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι του χωριού για καταφύγιο σε περίπτωση κινδύνου. Στην είσοδό του φαίνεται καθαρά το βενετσιάνικο έμβλημα με το λιοντάρι του Αγίου Μάρκου.
Μέσα από τους τοίχους του Κάστρου έχουν διατηρηθεί κάποια σπίτια και βυζαντινές εκκλησιές, που ανάμεσά τους ξεχωρίζουν ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, ο Άγιος Αθανάσιος και η Παναγία η Μεσοσπορίτισσα.
Ένα από τα ερείπια της Κάτω ΧώραςΑπό το κέντρο του μεσαιωνικού χωριού της Κάτω Χώρας ένας μικρός δρόμος, μέσα από μια μαγευτική διαδρομή, οδηγεί στη σπηλιά της Αγίας Σοφίας. Κάποτε η σπηλιά αυτή ήταν ιερό των Νυμφών και στα χριστιανικά χρόνια έγινε λατρευτικός χώρος. Στην είσοδο υπάρχει ένα αξιοθαύμαστο εικονοστάσι, σκαλισμένο πάνω στο βράχο με υπέροχες βυζαντινές εικόνες.
Οι αγιογραφίες στο σπήλαιοΟι αγιογραφίες αυτές χρονολογούνται από τον 12ο ή 13ο αιώνα. Ανάμεσα στις μορφές που απεικονίζονται είναι της Αγίας Σοφίας και των τριών θυγατέρων της. Της Αγάπης, της Πίστης και της Ελπίδας.
Σύμφωνα με τη μυθολογία λέγεται ότι ο Πάρις και η Ωραία Ελένη κατά την φυγή τους από τη Σπάρτη κατέφυγαν σ’ αυτό το σπήλαιο στην είσοδο του οποίου ετέλεσαν τους γάμους των.
Αξίζει μια επίσκεψη στο σπήλαιο αυτό.
Οι κάτοικοι του χωριού, άνθρωποι απλοί, είναι καταδεχτικοί, πρόσχαροι και φιλόξενοι.
Η πλατεία του χωριού
Στην γραφική πλατεία του χωριού, που την σκεπάζουν πανύψηλα πλατάνια βρίσκεται η εκκλησιά του Αγίου Σώστη με το φανταστικό σε τέχνη καμπαναριό.
Το αξιοθαύμαστο καμπαναρίο του Αγίου Σώστη
Στην πλατεία υπάρχουν τα γραφικά νησιώτικα καφενεδάκια και από αυτήν ξεκινούν όλοι οι προορισμοί. Στα στενά λιθόστρωτα δρομάκια του χωριού θα απολάυσετε την παραδοσιακή αρχιτεκτονική των μικρών σπιτιών και θα χαρείτε τις αυλές τους γεμάτες με γλάστρες και λουλούδια.
Ο καταρράκτης Φόνισσα
Τα δρομάκια αυτά θα σας οδηγήσουν στην Φόνισσα, τον καταρράκτη με την γραφική ομορφιά.
Ένας θαυμάσιος περίπαρος στο πανέμορφο χωριό, που πραγματικά αξίζει να τον γνωρίσει κανείς.
Στο νησί των Κυθήρων υπάρχουν και άλλα αξιόλογα και πανέμορφα χωριά τα οποία θα επισκεφτούμε και θα γνωρίσουμε κάποια άλλη φορά.
Η μεγάλη του μόρφωση αλλά και η συμμετοχή του στον σολωμικό κύκλο μαζί με τους Στέλιο και Γεράσιμο Μαρκορά, Ιούλιο Τυπάλδο, Κάρολο Μάνεση και άλλους θα σημαδέψει σε μεγάλο βαθμό την μετέπειτα πνευματική του πορεία.
Αναγνωρίζεται ως ο ουσιαστικός ιδρυτής της Επτανησιακής Σχολής και ο εκφραστής αυτής, αφού μέσω της διάσωσης του ανέκδοτου και διάσπαρτου έργου του Σολωμού σήμανε το ξεκίνημα των αλλαγών στην νεοελληνική λογοτεχνία. Κι’ ακόμη είναι αναμφισβήτητη η εθνική του προσφορά για την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας ως της μοναδικής για να διαλύσει τα σκοτάδια και να ανοίξει το δρόμο προς τον διαφωτισμό.
Όταν άνοιξε ένα μεγάλο χρυσό ευαγγέλιο για να διαβάσει το παραδοσιακό απόσπασμα της γιορτής, δυό φίδια κατέβηκαν από την εικόνα, ανέβηκαν στο αναλόγιο και έμειναν στις ανοικτές σελίδες του Ευαγγελίου. Δεν εμπόδισαν τη Θεία λειτουργία και ο ιερέας συνέχισε να διαβάζει το Ευαγγέλιο.
Το παληό καμπαναριό βρίσκεται ακριβώς πίσω από τον πέτρινο φράχτη της εκκλησιάς. Εκεί, στα χαλάσματα του παλιού καμπαναριού κάθε χρόνο, την ημέρα της γιορτής εμφανίζονται τα φίδια. Άλλοτε πιό πολλά άλλοτε πιό λίγα όμως κάθε χρόνο θα κάμουν την εμφάνησή τους. Οι ντόπιοι αλλά και οι επισκέπτες τα αγαπούν πάρα πολύ και τους έχουν δώσει το όνομα «Τα φίδια της Παναγίας» γιατί ζουν στο χώρο της εκκλησίας και μόνο εκεί εμφανίζονται. Αυτό το γεγονός, όπως λένε οι κάτοικοι της περιοχής, εκανε γνωστό το χωριό τους, το Μαρκόπουλο, αφού το θαύμα έχει γίνει γνωστό σε όλο τον κόσμο. Μάλιστα τελευταία και η αμερικανική τηλεόραση είχε ένα αφιέρωμα στα «φιδάκια της Παναγιάς» Κάθε χρόνο χιλιάδες κόσμου επισκέπτονται τη Μονή. Πολλοί διανυκτερεύουν στον αυλόγυρο ώστε να δούνε πρώτοι το πρωί το φαινόμενο με τα φίδια και να μπορέσουν πρώτοι να προσκυνήσουν την εικόνα της Παναγίας.
Στις 6 Αυγούστου ημέρα της γιορτής της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος και μετά το τέλος του εσπερινού γύρω στις 10 η ώρα, οι πιστοί βγαίνουν και αρχίζουν να ψάχνουν πάνω στα χαλάσματα του παλιού καμπαναριού για τα φίδια μέσα στη νύχτα. Πολλές φορές ψάχνουν μέχρι τις πρωινές ώρες. Πιστεύουν πως όποιος έρχεται με πίστη να προσκυνήσει στη Μονή θα τα βρει τα φίδια. Όποιος τα βρει έχει καλή τύχη αυτός και η οικογένειά του. Όταν βρεθούν τα φίδια συνοδεύονται μέσα στο ναό.
Τα φίδια αυτά θεωρούνται ιερά και απολαμβάνουν της προστασίας όχι μόνο των ντόπιων αλλά και όλων των επισκεπτών. Υπάρχουν πολλές χαρακτηριστικές ιστορίες για όσους θέλησαν να βλάψουν τα φίδια.
Άξιο προσοχής είναι ότι, όπως αναφέρει ο καθηγητής Λουκάτος ,... «το 1924 με την αλλαγή του ημερολογίου ο κόσμος περίμενε να κανονίσει τη θέση του από τα φίδια. Εκείνα βγήκαν με τις νέες ημερομηνίες κι’ έτσι δεν έμεινε κανένας παλαιοημερολογίτης στην περιοχή»
