Ιάκωβος Πολυλάς.

Ο εκδότης, ο κριτικός, ο λογοτέχνης, ο μεταφραστής, ο δημοσιογράφος, που με την εθνική του προσφορά καθιέρωσε την δημοτική γλώσσα

Στην Κέρκυρα σήμερα για να γνωρίσουμε μια σημαντική προσωπηκότητα των ελληνικών γραμμάτων Τον Ιάκωβο Πολυλά Η προτομή του Ιάκωβου Πολυλά στην πλατεία Δημαρχίας της Κέρκυρας

Η φωτογραφία είναι προσφορά της καλή μου φίλης Χαράς Θεοδωρίτση την οποία και ευχαριστώ.

Η μεγάλη αυτή φυσιογνωμία των ελληνικών γραμμάτων, που χάρισε η Κέρκυρα στην ελληνική παιδεία, με την παρουσία του, έχει δώσει μια ξεχωριστή αίγλη και έναν σημαντικό προορισμό στον καθορισμό των ελληνικών γραμμάτων। Δίκαια έχει αναγνωριστεί σαν ο ιδρυτής της Επτανησιακής Σχολής, αυτού του πνευματικού σχήματος που καθόρισε την πορεία της ελληνικής γλώσσας

Γεννημένος στην Κέρκυρα ο Ιάκωβος Πολυλάς, το 1825

Η οικογένειά του, από τις παληές οικογένειες της Κέρκυρας, ανήκε στις τάξεις των ευγενών και είχε τις ρίζες της στην Κωνσταντινούπολη. Πατέρας του ήτανε ο Γεώργιος Πολυλάς, νομικός και λόγιος και μητέρα του η Ελένη Βούλγαρη, γόνος της γνωστής οικογένειας Βούλγαρη.
Σε ηλικία έξη χρόνων ο Ιάκωβος χάνει τον πατέρα του και την επιμέλειά του και μόρφωσή του αναλαμβάνει η μητέρα του. Από αυτήν θα διδαχτεί τα πρώτα γράμματα καθώς και ξένες γλώσσες, αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά καθώς επίσης και αρχαία ελλήνικά

Η μεγάλη του μόρφωση αλλά και η συμμετοχή του στον σολωμικό κύκλο μαζί με τους Στέλιο και Γεράσιμο Μαρκορά, Ιούλιο Τυπάλδο, Κάρολο Μάνεση και άλλους θα σημαδέψει σε μεγάλο βαθμό την μετέπειτα πνευματική του πορεία.
Η μητέρα του είχε φιλικές σχέσεις με τον εθνικό μας ποιητή και ο Σολωμός επισκεπτόταν συχνά το σπίτι του Πολυλά. Όμως το 1841 η μητέρα του Ελένη θα πεθάνει, ο Σολωμός θα διακόψει τις επισκέψεις στο σπίτι του Πολυλά και η φιλία τους θα ατονίσει.
Το 1847 ο Ιάκωβος Πολυλάς θα παντρευτεί την Αιμιλία Σορδίνα, νέα ευγενικής καταγωγής και πλούσιας οικογένειας. Όμως η υγεία της συζύγου θα παρουσιάσει μεγάλα προβλήματα, κάτι που θα τον αναγκάσει να φύγει μαζί της στην Νάπολη. Εκεί θα ξεκινήσει και την ενασχόλησή του με την λογοτεχνία.
Με το γάμο του επανασυνδέεται φιλικά και πάλι με τον εθνικό μας ποιητή. Το 1854 η συζυγός του Αιμιλία πεθαίνει, σε ηλικία εικοσιεννέα ετών. Ο Πολυλάς επιστρέφει στην Κέρκυρα, όπου συνεχίζει την ενασχόλησή του με την λογοτεχνία και την μεγάλη φιλία του με τον Σολωμό.

Αποτελεί πλέον μέλος του λογοτεχνικού κύκλου που συγκροτείται στην Κέρκυρα γύρω από τον εθνικό μας ποιητή Η χρονιά του 1857 θα σημαδευτεί με τον θάνατο του Διονυσίου Σολωμού Ο Ιάκωβος Πολυλάς θα εκφωνήσει τον επικήδειο λόγο στην κηδεία του. Στη συνέχεια θα αφοσοιωθεί στην συγκέντρωση των σκόρπιων χειρογράφων του εθνικού μας ποιητή, του «δασκάλου του» όπως χαρακτηριστικά τον αποκαλούσε. Είναι ένα έργο δύσκολο αυτή η συγκέντρωση των χειρογράφων. Όμως ο Πολυλάς θα τα καταφέρει και θα τα εκδόσει με τον τίτλο «Τα ευρισκόμενα του Σολωμού»

Τα «Προλεγόμενα» του Πολυλά που υπάρχουν σαν πρόλογος στην έκδοση θα τον κατατάξουν στους κορυφαίους εκπροσώπους της νεοελληνικής κριτικής. Από τους ειδικούς ακόμη και σήμερα τα «Προλεγόμενα» του Πολυλά θεωρούνται βασικά για όσους θέλουν να ασχοληθούν με την κατανόηση του σολωμικού έργου. Αναγνωρίζεται ως ο ουσιαστικός ιδρυτής της Επτανησιακής Σχολής και ο εκφραστής αυτής, αφού μέσω της διάσωσης του ανέκδοτου και διάσπαρτου έργου του Σολωμού σήμανε το ξεκίνημα των αλλαγών στην νεοελληνική λογοτεχνία. Κι’ ακόμη είναι αναμφισβήτητη η εθνική του προσφορά για την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας ως της μοναδικής για να διαλύσει τα σκοτάδια και να ανοίξει το δρόμο προς τον διαφωτισμό.
Είναι γεγονός ότι η σκέψη του μεγάλου κριτικού εστιάζεται στα μεγάλα αναστήματα της λογοτεχνίας.
Το αξιόλογο μεταφραστικό έργο του Ιάκωβου Πολυλά έχει παραμεριστεί για άγνωστους λόγους. Όμως η μετάφραση των έργων του Σαίξπηρ, «Άμλετ» και «Τρυκιμία» αποτελούν ένα μεταφραστικό άθλο. Κι’ ακόμη θα πρέπει να σημειωθεί ότι έχει μεταφράσει τα έργα του Ομήρου «Οδύσσεια» και «Ιλιάδα». Παράλληλα, με προτροπη του Σολωμού είχε μελετήσει γερμανική λογοτεχνία και μετέφρασε έργα των Γκαίτε, Σίλλερ και Χέγκερ.
Το 1860 ίδρυσε τον πολτικό σύλλογο «Αναγέννηση» εκδίδοντας και την ομόνυμη εφημερίδα μέσα από την οποία επρόβαλε την αναγκαιότητα της Ένωσης της Επτανήσου με την Ελλάδα. Ακόμη εξέδωσε την εφημερίδα «Ρήγας Φερραίος» και την σατυρική «Κώδων»
Ο Ιάκωβος Πολυλάς υπηρέτησε και τον πολιτικό χώρο της Ελλάδας. Την δεκαετία 1869 – 79 θα διατελέσει τέσσερεις φορές βουλευτής Κερκύρας με το κόμμα του Τρικούπη. Σε κάποια στιγμή θα διαφωνήσει μαζί του και θα προσχωρήσει στο κόμμα του Δεληγιάννη. Όμως το 1890 θα επιστρέψει και πάλι στο κόμμα του Τρικούπη.
Το 1892 θα αποσυρθεί από την πολιτική και θα αφοσιωθεί στη συγγραφή. Το συγγραφικό του έργο χωρίς να είναι μεγάλο – τέσσερα ποιήματα, τρία σονέτα και τρία διηγήματα - έχει χαρακτηριστεί αξόλογο. Τα τρία διηγήματά του είναι «Ένα μικρό λαθος» «Η συγχώρεση» και «Τα τρία φλωριά»
Στο διήγημά του «Ένα μικρό λάθος» ηθογραφεί με παραστατικότητα τη σκληρή ζωή της ελληνικής επαρχίας και με ζωντανή γλώσσα παρουσιάζει την ψυχική κατάσταση της ηρωίδας που οδηγείται στο τραγικο τέλος κάτω από το βάρος της φτώχιας.
Στα 1896 ο μεγάλος αυτός μύστης των ελληνικών γραμμάτων θα αφήσει την τελευταία του πνοή.
Ο Ιάκωβος Πολυλάς είναι ένας από τους μεγάλους άνδρες των γραμμάτων που έχουν χαρίσει τα Εφτάνησα.

Η Παναγία η Φιδού.

Η εκκλησιά της Κοίμησης στο Μαρκόπουλο της Κεφαλονιάς
όπου η λειτουργία γίνεται με τη συντροφιά των φιδιών.

Το άρθρο μου αυτό θα είχε την σωστή θέση να αναρτηθεί μέσα στον Αύγουστο όπου συμβαίνει να είναι και το πανηγύρι. Όμως λόγω της απουσίας πολλών φίλων σε καλοκαιρινές διακοπές θεώρησα καλό να παραβλέψω και να το αναρτήσω σήμερα.

Εκατοντάδες τα ονόματα με τα οποία οι Έλληνες συνοδεύουν την παρουσία της Παναγιάς και ακόμη πιό πολλές οι εκκλησιές, που είναι αφιερωμένες στο όνομά της. Διάσπαρτες σε όλη την Ελλάδα συγκεντρώνουν τους πιστούς την ημέρα της γιορτής της.
Η 15η Αυγούστου έχει μιά εξέχουσα θέση στο ορθόδοξο ημερολόγιο. Είναι η μέρα της Κοίμησης της Θεοτόκου και εθνική γιορτή για την επέτειο του τορπιλισμού της «Έλλης»
Σ’ όλη την Ελλάδα οι πιστοί μαζεύονται στις εκκλησιές, τις αφιερωμένες στην Παναγία.
Στην Κεφαλονιά, στο χωριό Μαρκόπουλο υπάρχει η εκκλησιά της Παναγίας της Λαγκουβάρδας, η οποία είναι γνωστή σαν «η Παναγιά η Φιδού» για το πλήθος των ακίνδυνων φιδιών που βρίσκονται μέσα στο χώρο της κατά την διάρκεια των εορτών.
Μια τέτοια μέρα πριν διακόσια πενήντα χρόνια, οι κάτοικοι του Μαρκόπουλου, ενός χωριου στη Νότιανατολική πλευρά της Κεφαλονιάς, μαζεύτηκαν για να γιορτάσουν την Κοίμηση της Παναγιάς στη νεόκτιστη εκκλησιά τους. Όμως οι πιστοί που είχαν συγκεντρωθεί εκεί, έμειναν έκπληκτοι βλέποντας να εμφανίζονται φίδια στο καμπαναριό. Σκέφτηκαν τότε ότι ήσαν τα φίδια που προστάτεψαν τη Μονή από τους πειρατές, όπως λέει ο θρύλος.. Τα περιμάζεψαν και τα πήγαν μέσα στην εκκλησία. Τα φίδια πήγαν κατ’ ευθείαν στην εικόνα της Παναγίας, μέσα στην εκκλησιά και σύρθηκαν πάνω στην εικόνα. Έκπληκτοι οι παρευρισκόμενοι είδαν πάνω στα κεφάλια των φιδιών ένα λευκό σταυρό. Παρατηρώντας προσεχτικά είδαν το ίδιο σημάδι και στη γλώσσα. Και η ταραχή τους έγινε χαρά όταν βεβαιώθηκαν ότι τα φίδια δεν είχαν πρόθεση να βλάψουν. Ο ιερέας καθησύχασε τους πιστούς κι’ αποφάσισε να συνεχίσει τη λειτουργία. Όταν άνοιξε ένα μεγάλο χρυσό ευαγγέλιο για να διαβάσει το παραδοσιακό απόσπασμα της γιορτής, δυό φίδια κατέβηκαν από την εικόνα, ανέβηκαν στο αναλόγιο και έμειναν στις ανοικτές σελίδες του Ευαγγελίου. Δεν εμπόδισαν τη Θεία λειτουργία και ο ιερέας συνέχισε να διαβάζει το Ευαγγέλιο.
Όταν η ανάγνωση τελείωσε τα φίδια γύρισαν στην εικόνα και έμειναν με τα άλλα φίδια ώσπου τελείωσε ο εορτασμός. Μετά τον εορτασμό τα φίδια αποσύρθηκαν στο καμπαναριό και εξαφανίστηκαν, Ο λόγος που πάντα αποσύρονται στο καμπαναριό, σύμφωνα με τον θρύλο, είναι ότι εκεί είχανε κρυφτεί οι μοναχές για να γλυτώσουν από τους πειρατές και μεταμορφώθηκαν σε φίδια. Από τότε ο θρύλος αυτός και η πεποίθηση ότι πρόκειται για θαύμα εντείνονται με την πάροδο του χρόνου. Το παληό καμπαναριό βρίσκεται ακριβώς πίσω από τον πέτρινο φράχτη της εκκλησιάς. Εκεί, στα χαλάσματα του παλιού καμπαναριού κάθε χρόνο, την ημέρα της γιορτής εμφανίζονται τα φίδια. Άλλοτε πιό πολλά άλλοτε πιό λίγα όμως κάθε χρόνο θα κάμουν την εμφάνησή τους. Οι ντόπιοι αλλά και οι επισκέπτες τα αγαπούν πάρα πολύ και τους έχουν δώσει το όνομα «Τα φίδια της Παναγίας» γιατί ζουν στο χώρο της εκκλησίας και μόνο εκεί εμφανίζονται. Αυτό το γεγονός, όπως λένε οι κάτοικοι της περιοχής, εκανε γνωστό το χωριό τους, το Μαρκόπουλο, αφού το θαύμα έχει γίνει γνωστό σε όλο τον κόσμο. Μάλιστα τελευταία και η αμερικανική τηλεόραση είχε ένα αφιέρωμα στα «φιδάκια της Παναγιάς» Κάθε χρόνο χιλιάδες κόσμου επισκέπτονται τη Μονή. Πολλοί διανυκτερεύουν στον αυλόγυρο ώστε να δούνε πρώτοι το πρωί το φαινόμενο με τα φίδια και να μπορέσουν πρώτοι να προσκυνήσουν την εικόνα της Παναγίας. Στις 6 Αυγούστου ημέρα της γιορτής της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος και μετά το τέλος του εσπερινού γύρω στις 10 η ώρα, οι πιστοί βγαίνουν και αρχίζουν να ψάχνουν πάνω στα χαλάσματα του παλιού καμπαναριού για τα φίδια μέσα στη νύχτα. Πολλές φορές ψάχνουν μέχρι τις πρωινές ώρες. Πιστεύουν πως όποιος έρχεται με πίστη να προσκυνήσει στη Μονή θα τα βρει τα φίδια. Όποιος τα βρει έχει καλή τύχη αυτός και η οικογένειά του. Όταν βρεθούν τα φίδια συνοδεύονται μέσα στο ναό. Τα φίδια αυτά θεωρούνται ιερά και απολαμβάνουν της προστασίας όχι μόνο των ντόπιων αλλά και όλων των επισκεπτών. Υπάρχουν πολλές χαρακτηριστικές ιστορίες για όσους θέλησαν να βλάψουν τα φίδια.
Αναφορικά με την εκκλησιά αυτή στο Μαρκόπουλο είναι χαρακτηριστικά τα όσα αναφέρει ο καθηγητής Δημ. Λουκάτος στο βιβλίο του «Κεφαλλονίτικη Λατρεία 1946» όπου αφιερώνει ιδιαίτερο κεφάλαιο με τίτλο «Τα φίδια στο Μαρκόπουλο» Γράφει σχετικά «Μέσα στην εκκλησιά τις ώρες της ακολουθίας του πανηγυριού, σ’ όλες τις γωνιές, στα έπιπλα και τα στασίδια, περπατάνε τα φίδια. Ζωντανά τα φίδια, είκοσι και πολλές φορές τριάντα ανεβαίνουνε στο τέμπλο, στο θρόνο, στους ανθρώπους, με όλη τους την άνεση, ξεθαρρεμένα, ακίνδυνα, υποταχτικά» Άξιο προσοχής είναι ότι, όπως αναφέρει ο καθηγητής Λουκάτος ,... «το 1924 με την αλλαγή του ημερολογίου ο κόσμος περίμενε να κανονίσει τη θέση του από τα φίδια. Εκείνα βγήκαν με τις νέες ημερομηνίες κι’ έτσι δεν έμεινε κανένας παλαιοημερολογίτης στην περιοχή»
Σύμφωνα με τον θρύλο τα φίδια αυτά δεν είναι τίποτε άλλο από τις μοναχές που μεταμορφώθηκαν σε φίδια για να γλυτώσουν την επίθεση των Σαρακηνών πειρατών στη Μονή. Η εκκλησιά της Παναγιάς στα Αγρίνια
Τελευταία όμως και στην εκκλησιά του γειτονικού χωριού Αργίνια έχουν παρουσιαστεί παρόμοια φίδια και μεταξύ των δύο χωριών υπάρχουν κάποιες αντιπαραθέσεις προκειμένου να τραβήξουν τους πιστούς.
Παρ’ όλα αυτά η μεγάλη γιορτή της χριστιανοσύνης, η γιορτή της Παναγιάς σε όλη την Ελλάδα είναι μια μεγάλη ημέρα για την ορθοδοξία, αλλά και χαρακτηριστική του φαινομένου των φιδιών για το νησί της Κεφαλονιάς.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Φίλες και φίλοι της ιστοσελίδας των
“Ε φ τ α ν ή σ ω ν.”
Στην αρχή του καλοκαιριού είχα ανακοινώσει την διακοπή, για κάποιο λόγο, αυτής της σελίδας. Ομως, οι αντιδράσεις των πολυπληθών φίλων, ειλικρινά με συγκίνησαν. Όλες και όλοι έδειξαν ότι αγαπούσαν την σελίδα μου και θα τους έλειπε.
Σκέφτηκα λοιπόν ότι είχα υποχρέωση να ξεπεράσω τον λόγο της διακοπής, να συνεχίσω και να μην τους αφήσω παραπονεμένους.
Μετά τις καλοκαιρινές διακοπές και μετά από κάποιες σκέψεις επανέρχομαι. Θα είμαι και πάλι μαζί σας, σίγουρος ότι θα απολαύσετε τα όσα ήδη σας έχω ετοιμάσει αναφορικά με την ιστορία, τον πολιτισμό, τις τέχνες αλλά και την καθημερινότητα των Ιόνιων νησιών μας .
Στις αρχές του Σεπτέμβρη λοιπόν και πάλι μαζύ στα πανέμορφα Εφτάνησα
Ευχαριστώ όλες και όλους τους καλούς μου φίλους.
Με την αγάπη μου πάντα
Ντένης Κονταρίνης

Πάλι κοντά σας

Φίλες και φίλοι της ιστοσελίδας
“Τα Εφτάνησα”
Σε λίγες μέρες και πάλι κοντά σας

Το "Ναυάγιο" ναυαγεί.

Ένα από τα πλέον σημαντικά αξιοθέατα της Ζακύνθου, ένα σημείο του νησιού που κάθε χρόνο και όλο το χρόνο, συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό τουριστών είναι το πλοίο "Παναγιώτης" το γνωστό "Ναυάγιο" Το πλοίο που σαν αποστολή του είχε τη μεταφορά λαθραίων τσιγάρων και που από το 1982 που εξώκυλε έδεσε το όνομά του με τη τουριστική τύχη του νησιού της Ζακύνθου.

Σήμερα το πλοίο κινδυνεύει να εξαφανιστεί. Ο χρόνος το έχει ταλαιπωρήσει ενώ οι άνθρωποι οι οποίοι εισπράτουν τα χρήματα που τους προσφέρει σαν αξιοθέατο, το έχουν αμελήσει, σχεδόν ξεχάσει.

Δύο αξιολογα άρθρα για το θέμα αυτό είδαν το φως της δημοσιότητας από την "Ελευθεροτυπία" των Αθηνών. Του Μάκη Νοδάρου, το πρώτο και του Πέτρου Μανταίου αυτό που αναδημοσιεύω εδώ σήμερα. Ας ελπίσουμε πως κάποιο από όλα, κάποια φωνή θα φτάσει στ' αυτιά αυτών που διαφεντεύουν την τύχη του νησιού και θα κάμουν κάτι για τον ετοιμοθάνατο "Παναγιώτη" το πλοίο που απο τότε που εξώκυλε στο νησί δεν έχει σταματήσει να προσφέρει χρήματα.

Διαβάστε το άρθρο του Πέτρου Μανταίου.

"Με τούτα και με τ' άλλα -που κωλύομαι να αναφέρω γιατί έχω πήξει στα δημοσιονομικά και τους αριθμούς- φτάσαμε στο μεσοκαλόκαιρο. Μου το θύμισε ο συνάδελφος Μάκης Νοδάρος («Ε» 4/7) με το ρεπορτάζ «SOS για "Παναγιώτη" - Το ομορφότερο Ναυάγιο, στη Ζάκυνθο, χρειάζεται συντήρηση». Μου το θύμισε και μία άλλη είδηση, λίγο πρωτύτερα, ότι μέχρι τις 2 Ιουλίου δεν είχαν εκταμιευτεί τα κονδύλια προς την τοπική αυτοδιοίκηση για πυροπροστασία, ενώ η αντιπυρική περίοδος έχει ξεκινήσει από τον Μάιο· αλλά αυτό είναι ...δευτερεύον ζήτημα. Ο «Παναγιώτης» τώρα, για του οποίου τη συντήρηση εκπέμπεται SOS, είναι το πλοίο που ναυάγησε και ξώκειλε το 1982, σε γραφική παραλία της Ζακύνθου, η οποία, έκτοτε, ονομάζεται Ναυάγιο· «τέλειος συνδυασμός παρθένας λευκής παραλίας, γαλαζοπράσινων νερών και εντυπωσιακού τοπίου με το σκουριασμένο σκαρί...», τέταρτη πιο δημοφιλής παραλία της Ευρώπης, μία από τις δέκα καλύτερες στον κόσμο. Εξ ου και το -κατανοητό- ενδιαφέρον των Ζακυνθινών για το μέλλον του «Παναγιώτη». Ενδιαφέρον όμως έχει και το παρελθόν του. Καθώς ο «Παναγιώτης», προτού ναυαγήσει και γίνει θαυμαστό αξιοθέατο, έσκιζε τα πέλαγα ως ...λαθρόβιο «τσιγαράδικο». Κάργα στο λαθραίο, τούρκικο τσιγάρο την ημέρα του ναυαγίου, θα παρέδιδε το ...πολύτιμο φορτίο του σε προσυμφωνημένο σημείο (και σε ...αδελφό πλοίο) στα διεθνή ύδατα. Ενέσκηψαν όμως θυελλώδεις άνεμοι, μια ...μηχανική βλάβη και τούμπα τα βιολιά. Ετσι προέκυψε ένα από τα θελκτικότερα τουριστικά τοπία παγκοσμίως, από κακή τύχη λαθρεμπορικής επιχείρησης, που απέβη καλή τύχη για τουριστικές επιχειρήσεις, σαν από κυμάτων οργή και από μηχανής ...βλάβη. Γέλασα σπαρακτικά! Ενα πρώτης επιλογής εν Ελλάδι αξιοθέατο ονομάζεται ...Ναυάγιο και είναι δημιούργημα ...αποτυχόντος λαθρεμπορίου! Ποιος ξέρει αν αύριο-μεθαύριο (όποτε...) κοπάσουν οι σημερινοί θυελλώδεις, δημοσιονομικοί άνεμοι, ίσως δούμε π.χ. μπαράκια που θα ονομάζονται Μνημόνιο ή Τρόικα ή (αυτό με εξιτάρει περισσότερο...) Εφαρμοστικό. Σε τέτοια είναι πρωτοπόρο το Ρωμέικο..."

Πέτρος Μανταίος